De ene dienst is de andere niet

Paus Franciscus heeft onlangs gezegd dat de Kerk een Theologie van de vrouw nodig heeft. Hij gaf hiervoor zelf alvast een voorzet toen hij in een toespraak voor de vrouwenafdeling van de pauselijke raad voor leken zei dat vrouwen geroepen zijn voor 'service' en niet voor 'servitude'.

Nu zou men beide woorden in het Nederlands kunnen vertalen met dienstbaarheid maar dan missen we de nuance die de paus maakt. Aan het woord 'servitude' kleeft namelijk een negatieve associatie. Het is niet de algemene dienstbaarheid waartoe alle gedoopten geroepen zijn. Servitude is eerder een soort dienst die makkelijk kan afglijden naar slaafsheid.

 De paus gaf zijn toespraak bij de opening van deze conferentie.

Het verschil tussen service en servitude kan het beste vergeleken worden met het verschil tussen een dienstverlener en een bediende. Als we spreken over een dienstverlener dan denken we aan iemand die vanuit zijn of haar talent een (professionele) dienst aanbiedt. Een bediende echter, is iemand die werk doet dat we ook zelf zouden kunnen doen.

Een dienstverlener is daarmee een persoon die een toegevoegde waarde creëert. Hij of zij doet iets voor ons dat we zelf niet zouden kunnen doen. Maar een bediende is een soort luxe. Als je maar genoeg geld, macht of status hebt, dan kun je een bediende nemen om dingen te doen waar je zelf geen zin meer in hebt.

De paus maakt dus een belangrijk onderscheid wanneer hij zegt dat de vrouw geroepen is als dienstverlener en niet als bediende. Paus Franciscus haalt hiermee naar voren, dat vrouwen in hun vrouw-zijn een eigen, toegevoegde waarde hebben in kerk en samenleving.

Hoewel vele mensen bij het lezen van de vorige zin automatisch zullen instemmen, blijkt in de praktijk dat vrouw-zijn en vrouwelijkheid minder gewaardeerd worden dan man-zijn en mannelijkheid. Dat ziet men in Nederland bijvoorbeeld doordat vrouwen nog altijd minder salaris krijgen dan mannen voor hetzelfde werk. 

Bron:www.laici.va

Er is helaas een discrepantie tussen wat we als samenleving en als kerk beweren te geloven en hoe we concreet handelen. Willen we deze discrepantie doorbreken dan moeten we regelmatig nadenken of onze handelingen nog in de pas lopen met onze overtuigingen.

De paus gaf in dezelfde toespraak aan dat de Apostolische brief Mulieris Dignitatem een “Solide antropologische basis” vormt en dat we vanuit die basis de vraag moeten stellen 'Welke aanwezigheid de vrouw heeft'. Een vraag die volgens paus Franciscus niet alleen voor de samenleving maar ook voor de kerk relevant is.

In Nederland is de vraag naar de positie van de vrouw iets dat al jaren de gemoederen bezig houdt. Maar in hoeverre kennen wij het document Mulieris Dignitatem?

Het hoofd van de vrouwenafdeling van de pauselijke raad voor de leken, Ana Cristina Villa Betancourt gaf in een interview aan dat het document onvoldoende doorleefd is. Het biedt meer mogelijkheden dan we tot nu toe hebben waargemaakt. 

Ana Cristina Villa Betancourt (bron: www.news.va/en/)

Wellicht is dit een goed moment om deze theoretische beschouwing op de vrouw beter te leren kennen. Bijvoorbeeld door het te lezen in de parochie en samen na te denken welke kansen uit het document nog niet zijn gerealiseerd.

Men zou in een paar sessies (liefst met een theoloog erbij voor de vertaling van het jargon en het samenvatten van afschuwelijk lange zinnen) de brief kunnen doornemen en daarbij steeds de vragen stellen:

• lezen we iets nieuws?
• Wat raakt/ prikkelt ons?

Als de hele brief behandeld is kan men de vraag toevoegen:

• Welke mogelijkheden biedt de brief en in hoeverre hebben we die in onze parochie al waargemaakt?

In het hele land zijn we op zoek naar manieren om onze parochies vitaal te maken en overal zijn er mensen die zich afvragen hoe vrouwen een plaats krijgen in de kerk. Laten we meedenken met de paus en de pauselijke raad voor leken over een theologie van de vrouw. Misschien raken we dan twee vliegen in een klap.

Meer over de vrouwenafdeling van de pauselijke raad voor leken. Nederlandse vertaling (met spelfouten) van Mulieris Dignitatem.